आधुनिकतेच्या झगमगाटातही पूर्वजांचा वारसा जतन; पारंपरिक मखरातील बाप्पा आणि लाकडी पालखीतील विसर्जन मिरवणूक ठरते आकर्षण
नवी मुंबई (प्रतिनिधी) : आधुनिकतेच्या आणि झगमगाटाच्या युगातही आपली प्राचीन संस्कृती, धार्मिक श्रद्धा आणि कौटुंबिक परंपरा जतन करण्याचे उत्तम उदाहरण कोपरखैरणे गावात पाहायला मिळत आहे. येथील ‘कोटाची आळी’ परिसरातील कै. देऊ काल्या पाटील यांच्या निवासस्थानी गेल्या ७५ वर्षांपासून पारंपरिक आणि भक्तिमय वातावरणात गणेशोत्सव साजरा केला जात आहे. पाटील कुटुंबीयांनी आजही आपल्या पूर्वजांचा वारसा जपत जुन्या लाकडी मखराचे वैभव आणि पारंपरिक लाकडी पालखीतील विसर्जन मिरवणुकीची परंपरा कायम ठेवली आहे.
७५ वर्षांनंतरही लाकडी मखराचे आकर्षण कायम!
सध्याच्या काळात गणेशोत्सवाच्या सजावटीसाठी थर्माकोल, प्लास्टिक आणि विविध आधुनिक साहित्याचा वापर मोठ्या प्रमाणावर केला जात आहे. मात्र, पाटील कुटुंबीयांनी आपल्या पूर्वजांनी जतन केलेले सुमारे ७५ वर्षांपूर्वीचे पारंपरिक लाकडी मखर आजही अत्यंत काळजीपूर्वक जपून ठेवले आहे.
दरवर्षी गणरायाच्या आगमनावेळी याच ऐतिहासिक लाकडी मखराची आकर्षक सजावट केली जाते. सुबक नक्षीकाम, पारंपरिक कलाकुसर आणि ऐतिहासिक स्वरूपामुळे या मखरात विराजमान झालेल्या बाप्पांचे दर्शन घेण्यासाठी भाविकांची विशेष गर्दी होते.
आधुनिक सजावटीच्या साधनांचा वापर वाढत असतानाही पारंपरिक लाकडी मखराचे जतन करून पाटील कुटुंबीयांनी आपल्या पूर्वजांच्या आठवणी आणि सांस्कृतिक वारसा जिवंत ठेवला आहे. पर्यावरणपूरक विचारांसह परंपरेचे जतन करण्याचा त्यांचा हा प्रयत्न कौतुकास्पद ठरत आहे.
लाकडी पालखीतील विसर्जन मिरवणुकीचे खास आकर्षण
पाटील कुटुंबीयांच्या गणेशोत्सवातील आणखी एक महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे अनंत चतुर्दशीच्या दिवशी काढण्यात येणारी पारंपरिक विसर्जन मिरवणूक.
गणरायाच्या विसर्जनासाठी खास लाकडी पालखीचा वापर केला जातो. अनंत चतुर्दशीच्या दिवशी बाप्पांना या पालखीत विराजमान करून संपूर्ण गावातून पारंपरिक पद्धतीने मिरवणूक काढण्यात येते. ढोल-ताशांचा गजर, गणपती बाप्पा मोरयाचा जयघोष आणि भक्तिमय वातावरणात निघणारी ही मिरवणूक भाविकांसाठी विशेष आकर्षण ठरते.
गेल्या सात दशकांहून अधिक काळ सुरू असलेल्या या परंपरेमुळे कोपरखैरणे गावातील धार्मिक आणि सांस्कृतिक वातावरण अधिक समृद्ध झाले आहे. या अनोख्या विसर्जन सोहळ्याचे पंचक्रोशीतील नागरिकांकडूनही कौतुक केले जात आहे.
पुढील पिढ्यांकडूनही परंपरेचे जतन
कै. देऊ काल्या पाटील यांच्या पश्चात त्यांच्या पुढील पिढ्यांनीही गणेशोत्सवाची ही परंपरा तितक्याच श्रद्धेने आणि अभिमानाने सुरू ठेवली आहे. पूर्वजांनी जतन केलेले लाकडी मखर, पारंपरिक पालखी आणि गणेशोत्सव साजरा करण्याची पद्धत पुढील पिढीपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न पाटील कुटुंबीयांकडून केला जात आहे.
या ऐतिहासिक लाकडी मखरातील गणरायाचे दर्शन घेण्यासाठी तसेच पारंपरिक पालखीतील विसर्जन सोहळा अनुभवण्यासाठी कोपरखैरणे गावासह पंचक्रोशीतील अनेक भाविक दरवर्षी पाटील कुटुंबीयांच्या निवासस्थानी गर्दी करतात.
आधुनिकतेच्या प्रवाहातही आपल्या संस्कृतीचा आणि पूर्वजांच्या परंपरेचा विसर पडू न देता, तब्बल ७५ वर्षांपासून गणेशोत्सवाची परंपरा अखंडपणे जपणारे पाटील कुटुंबीय खऱ्या अर्थाने सांस्कृतिक वारशाचे जतन करत आहेत.
ही माहिती गणेशभक्त श्री. अविनाश भरत पाटील यांनी दिली.
.jpg)
.jpg)
